Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ON LINE ΜΑΘΗΜΑ
ΣΤΗ "ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ"
Η περίληψη είναι πολύ σημαντική ως θέμα των Πανελλαδικών Εξετάσεων, το ΘΕΜΑ Α. Παίρνει 20 μονάδες, περισσότερες από τη λογοτεχνία…
Γι’ αυτό πρέπει να ξέρει ο διαγωνιζόμενος πώς γράφεται η περίληψη και να έχει ασκηθεί στη σύνταξή της, ώστε να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Αυτός είναι και ο στόχος του σημερινού OnLine μαθήματος, να βοηθήσει δηλαδή τον διαγωνιζόμενο να γράψει μια πολύ καλή περίληψη και να πάρει έναν πολύ καλό βαθμό στο θέμα αυτό.
Έχουμε, λοιπόν, μαζί μας τον κύριο Κούτρα να μας μιλήσει, με την πείρα που έχει, για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί ο υποφήφιος/-α να γράψει μια πολύ καλή περίληψη. Τι χρειάζεται να ξέρει και τι να κάνει για να το πετύχει.
Πώς διατυπώνεται συνήθως το Θέμα για την περίληψη;
Πρώτα απ’ όλα θέλω να εκφράσω τη χαρά μου για την επικοινωνία μου με συναδέλφους, με μαθητές και μαθήτριες και να σε ευχαριστήσω, Γλυκερία, που μου δίνεις, μια φορά ακόμα, τη δυνατότητα αυτή.
Η συνήθης διατύπωση του θέματος για την περίληψη είναι: Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 (ή 70-80, το 70 είναι πάντως μέσα) λέξεων το περιεχόμενο της τρίτης (3ης) και της τέταρτης (4ης) παραγράφου του Κειμένου 1 ή 2 ή τις απόψεις ή τις θέσεις του συγγραφέα ή τους λόγους…
Είδη περίληψης
Ποιο από τα είδη περίληψης προκρίνετε;
Τα τρία βασικά είδη περίληψης είναι:
- Απλή πύκνωση (χωρίς αναφορές στον συγγραφέα).
- Πληροφοριακή ή περιγραφική περίληψη (με αναφορές στον συγγραφέα).
- Αξιολογική περίληψη (με αξιολογικά σχόλια).
Από αυτά προκρίνεται η πληροφοριακή ή περιγραφική περίληψη.
Γιατί προκρίνετε την περιγραφική ή πληροφοριακή περίληψη;
- Γιατί είναι η περίληψη που διδάσκεται στα σχολικά βιβλία (Β΄ Λυκείου) και ο μαθητής εξετάζεται σε ό,τι διδάσκεται και όπως το διδάσκεται.
- Γιατί με τη χρήση των ρημάτων που δηλώνουν τις γλωσσικές πράξεις του συγγραφέα, π.χ. ο συγγραφέας υποστηρίζει, μετασχηματίζεται καλύτερα το αρχικό κείμενο σε αποστασιοποιημένο από το αρχικό κείμενο ύφος.
- Και γιατί αποφεύγεται η αποσπασματικότητα που είναι πολύ πιθανή στην περίληψη απλής πύκνωσης –που είναι επίσης αποδεκτή.
Τι επιδιώκουμε, για να γράψουμε μια καλή περίληψη;
Σε αδρές γραμμές, μια καλή περίληψη πρέπει να αποδίδει με ακρίβεια και πιστότητα το περιεχόμενο του αρχικού κειμένου, δηλαδή το θέμα του και τη θέση, αν υπάρχει, του συγγραφέα και τις σημαντικές πληροφορίες ανάπτυξης του θέματος ή/και τα επιχειρήματα απόδειξης της θέσης. Πρέπει, επίσης, σε αυτή να πυκνώνονται σε παράφραση, όσο γίνεται, οι σημαντικές πληροφορίες.
Πώς εργαζόμαστε για να γράψουμε μια καλή περίληψη;
Μεθοδικά. Σε τρία στάδια:
Το προσυγγραφικό στάδιο
§ Η ανάγνωση και η καλή κατανόηση του αρχικού κειμένου
Τι σημαίνει καλή κατανόηση του αρχικού κειμένου;
Πολύ απλά, καλή κατανόηση σημαίνει να καταλάβουμε τι μας λέει, τι ακριβώς αναφέρεται στο αρχικό κείμενο, ώστε αυτό να αποδίδεται πιστά και με ακρίβεια και στην περίληψή μας.
Απλό στη διατύπωση, αλλά σύνθετο στη διαδικασία του.
Ξεκινάμε από την ανάγνωση και την κατανόηση του όλου κειμένου, τμήμα του οποίου είναι και το κείμενο για το οποίο μας ζητείται να γράψουμε περίληψή του: μία ή περισσότερες συνεχόμενες παράγραφοι ή στοιχεία από όλη την έκτασή του (επιλεκτική περίληψη).
Προχωρούμε προσεκτικά στον ακριβή εντοπισμό του μέρους εκείνου του κειμένου ή των στοιχείων του για τα οποία μας ζητείται να γράψουμε περίληψη. Πού βρίσκονται και ποια είναι αυτά.
Για την καλή κατανόηση πρέπει ο υποψήφιος να προσέξει και να κατανοήσει, εκτός από το νόημα, και τη δομή του αρχικού κειμένου;
Ναι, πρέπει. Αυτά, περιεχόμενο και δομή, πάνε μαζί.
Η καλή κατανόηση της δομής είναι πολύ σημαντική και χρήσιμη για τη σύνταξη καλής περίληψης. Βοηθάει και στην κατανόηση του περιεχομένου του αρχικού κειμένου και στην πύκνωση, δηλαδή στο θέμα, στη θέση και στην επιλογή των σημαντικών πληροφοριών που πρέπει να υπάρχουν στο περιληπτικό μας κείμενο, και στη δομή του.
Η γνώση, η κατανόηση του τρόπου ανάπτυξης του αρχικού κειμένου είναι σημαντική για να γράψουμε καλή περίληψή του.
Για παράδειγμα:
Αν το αρχικό κείμενο αναπτύσσεται με διαίρεση –η καλύτερη περίπτωση–, η διαιρετέα έννοια δίνει το θέμα και τα μέλη της διαίρεσης τις σημαντικές/κύριες πληροφορίες. Οι δευτερεύουσες πληροφορίες αξιοποιούνται ανάλογα με την έκταση της περίληψης σε σχέση με το αρχικό κείμενο.
Αν το αρχικό κείμενο αναπτύσσεται με ορισμό –επίσης, καλή περίπτωση–, η οριστέα έννοια είναι το θέμα του κειμένου και τα κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματά της είναι οι σημαντικές πληροφορίες που δεν πρέπει να λείπουν από την περίληψή μας.
Αν το αρχικό κείμενο αναπτύσσεται με σύγκριση και αντίθεση, η αντίθεση/αντιπαραβολή/αντιδιαστολή των μελών της αντίθεσης είναι το θέμα του και οι διαφορές τους είναι οι σημαντικές πληροφορίες. Η δομή της περίληψης ακολουθεί τον τρόπο, την πορεία δομής του αρχικού κειμένου.
Αν το αρχικό κείμενο αναπτύσσεται με αναλογία, ο παραλληλισμός/ παρομοίωση των μελών της είναι το θέμα του και οι ομοιότητές τους είναι οι σημαντικές πληροφορίες.
Αν το αρχικό κείμενο αναπτύσσεται με αιτιολόγηση ή με αίτιο και αποτέλεσμα, οι αιτιολογήσεις και τα αποτελέσματα/συμπεράσματα είναι τα επιχειρήματα με τα οποία τεκμηριώνεται η θέση που διατυπώνεται.
Όσα προαναφέρθηκαν έχουν σχέση με την πύκνωση και με την παράφραση.
§ Πύκνωση και παράφραση
Τι είναι η πύκνωση και τι η παράφραση;
Είναι λογικές διαδικασίες. Η πύκνωση είναι αφαιρετική διαδικασία με την οποία διακρίνουμε ποιες πληροφορίες στο αρχικό κείμενο είναι σημαντικές, ποιες λιγότερο σημαντικές και ποιες από αυτές θα περιληφθούν στην περίληψή μας (η θέση, το θέμα και οι σημαντικές πληροφορίες). Η πύκνωση σχετίζεται, βέβαια, όχι μόνο με την επιλογή των σημαντικών πληροφοριών, αλλά και με την έκφρασή τους με όσο γίνεται λιγότερες λέξεις. Έτσι, σχετίζεται και με την παράφραση, δηλαδή την απόδοση του νοήματος και των πληροφοριών του αρχικού κειμένου με διαφορετικά λόγια, μετασχηματιστικά.
Δηλαδή η πύκνωση και η παράφραση δεν είναι ανεξάρτητες λογικές διαδικασίες.
Όχι, βέβαια, καθώς όταν πυκνώνουμε παραφράζουμε κιόλας. Π.χ. τριαντάφυλλα, γαρίφαλα, γαρδένιες, γιασεμιά, βιολέτες, κρίνα = άνθη ή λουλούδια! Και πυκνώσαμε και παραφράσαμε.
Ας δούμε παραστατικά τη διαδικασία της πύκνωσης κατά παράγραφο ή από νοηματική ενότητα
Αξιοποίηση του διαγράμματος, για την καλή κατανόηση της αφαιρετικής διαδικασίας από το ουσιώδες στο λιγότερο ουσιώδες κατά παράγραφο. σχολ. βιβλίο, Έκφραση Έκθεση Γ΄ τεύχος, σελ. 265.
Το διάγραμμα αυτό επιδέχεται πολλές και διαφορετικές αναγνώσεις…
Θα μας πείτε ορισμένες τεχνικές πύκνωσης;
Υπάρχουν πολλές. Χρησιμοποιούνται συχνά η ονοματοποίηση, το ασύνδετο σχήμα, η χρήση υπερωνύμων, η προσεκτική χρήση του μακροπερίοδου λόγου, η παθητική σύνταξη κ.ά.
Το συγγραφικό στάδιο
Τι προσέχουμε στη σύνταξη, στη συγγραφή του περιληπτικού κειμένου;
Όλα όσα προσέχουμε για τη συγγραφή ενός καλού κειμένου: περιεχόμενο, δομή, έκφραση. Αυτά που στην προκειμένη περίπτωση αξιολογούνται.
Στο περιεχόμενο ειδικότερα;
– Την πιστή απόδοση του περιεχομένου που ζητείται από το αρχικό κείμενο, χωρίς παρανοήσεις και σχόλια.
– Να μην παραλείπονται σημαντικές πληροφορίες που πρέπει να υπάρχουν στην περίληψή μας ή να υπάρχουν αντί γι’ αυτές επουσιώδεις πληροφορίες ή –ακόμα χειρότερα– να αναφέρονται πληροφορίες άσχετες με το θέμα της περίληψης που ζητείται.
– Να τηρούμε τις αναλογίες, ώστε τα μέρη του αρχικού κειμένου να έχουν ανάλογη έκταση στην περίληψη. Αυτό, βέβαια, εξαρτάται και από τη σπουδαιότητά τους.
– Η έκταση της περίληψης να είναι μέσα στο πλαίσιο του αριθμού των λέξεων που ορίζεται.
Στη δομή;
– Στη δομή προσέχουμε τη συνεκτικότητα και τη συνοχή του περιληπτικού κειμένου.
– Προσέχουμε να μην κάνουμε κατάχρηση των διαρθρωτικών λέξεων και φράσεων και των ρημάτων που καταγράφουν ή εξηγούν τις γλωσσικές πράξεις του συγγραφέα του αρχικού κειμένου, όταν μάλιστα η άστοχη χρήση των ρημάτων αυτών μπορεί να καταλήξει σε σχολιασμό.
Στη δομή της περίληψης ακολουθούμε τη δομή του αρχικού κειμένου, γραμμικά;
– Γενικά, ναι. Τηρούμε τη σειρά με την οποία διατάσσονται οι πληροφορίες του αρχικού κειμένου, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση να θεωρηθεί σχολιασμός η αλλαγή της σειράς αυτής.
Στην έκφραση;
Στην έκφραση επιδιώκονται:
– Η παράφραση. Η πληροφοριακή περίληψη και γενικά η σχολική περίληψη είναι κείμενο μετασχηματιστικό.
– Η ακριβολογία, ο απλός, σαφής, προσωπικός, φυσικός λόγος.
– Το τυπικό, σοβαρό, ουδέτερο, αντικειμενικό ύφος (ενεστώτας χρόνος, οριστική έγκλιση, γ΄ ή α΄ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο).
– Σε περίπτωση που στο αρχικό κείμενο, για το οποίο ζητείται να γράψουμε περίληψη, υπάρχουν αποσπάσματα διαφορετικών συγγραφέων, ενδείκνυται η χρήση παθητικής σύνταξης, υποστηρίζεται, επισημαίνεται, υπογραμμίζεται, καθώς με αυτή δε χρειάζεται να δηλωθεί το υποκείμενο.
– Η ορθή χρήση της γλώσσας (ορθογραφία, στίξη, σύνταξη κ.λπ.).
– Γενικά, επιδιώκουμε να γράψουμε ένα αυτοτελές περιληπτικό κείμενο που θα διαθέτει την ακρίβεια, τη μεστότητα, τον ρυθμό, την κομψότητα και τη χάρη του επιμελημένου λόγου.
Μπορούμε να χρησιμοποιούμε λέξεις του αρχικού κειμένου στην περίληψή μας;
Ναι, μπορούμε, αρκεί να εντάσσουμε τις λέξεις του αρχικού κειμένου που χρησιμοποιούμε με φυσικότητα στον δικό μας προσωπικό λόγο και ύφος. Η χρήση λέξεων και ειδικά όρων του αρχικού κειμένου στην περίληψη δεν είναι απαγορευτική. Αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναπόφευκτη και αναγκαία, όταν δεν μπορούν να αντικατασταθούν με νοηματικά ισοδύναμες, προκειμένου δηλαδή να μην επιφέρουμε σημαντικές αλλαγές στην ακριβή απόδοση του περιεχομένου του αρχικού κειμένου.
Σε πόσες περιόδους γράφεται η περίληψη;
Ε, είναι σαν να μου ζητάς να ράψω ένα φόρεμα για άνθρωπο που δεν έχω δει! Να δούμε πρώτα το αρχικό κείμενο. Το περιεχόμενο και η δομή του αρχικού κειμένου υπαγορεύουν, συνήθως, και τον αριθμό των περιόδων που θα αποτελούν την περίληψη. Στο αρχικό κείμενο υπάρχουν μικρές αυτοτελείς νοηματικές ενότητες, καθεμιά από τις οποίες μπορεί στην περίληψη να αποδοθεί σε μία περίοδο. Πάντως, δε συνιστώ να γράφεται όλη η περίληψη σε μία περίοδο. Και εν πάση περιπτώσει σε ένα πυκνό κείμενο 70 περίπου λέξεων πόσες μπορεί να είναι οι περίοδοι; 2 – 4;
Το μετασυγγραφικό στάδιο
Τι κάνουμε στο μετασυγγραφικό, στο τελικό δηλαδή στάδιο;
Κάνουμε έλεγχο, τι έχουμε γράψει, και κάποιες διορθώσεις/βελτιώσεις, αν είναι απαραίτητες και αν τις επιδέχεται η περίληψη που έχουμε γράψει.
Τι βαθμολογείται και πόσο;
Επιδιώκοντας το άριστα:
Το περιεχόμενο: 1-9 μονάδες, παρουσίαση όλων των απόψεων του συγγραφέα, των πτυχών, των σημαντικών πληροφοριών του θέματος.
Η οργάνωση: 1-7, αξιοποίηση των τεχνικών πύκνωσης/παράφρασης και παρουσίαση των πληροφοριών με συνεκτικότητα (αλληλουχία) και συνοχή.
Η Γλώσσα: 1-4, ορθές γραμματικοσυντακτικές δομές, κατάλληλα λεξιλογικά στοιχεία, ακριβολογία, πολύ καλή ορθογραφία και στίξη.
Μη δίνετε στον βαθμολογητή λαβή να σας κόψει, να σας αφαιρέσει μονάδες. Όπως και για τα άλλα θέματα, το ίδιο ισχύει και για την περίληψη: προσπαθήστε να αποφύγετε τις παραλείψεις και τα λάθη.
Ποιος είναι καλός βαθμός;
Από 17 και πάνω.
ΘΕΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
ΚΕΙΜΕΝΟ
Συγκεκριμένα, από τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο Facebook απουσιάζουν τα βασικά στοιχεία που ορίζουν τις φιλικές σχέσεις στην εκτός δικτύου πραγματικότητα. Το πρώτο βασικό στοιχείο είναι η απουσία ουσιαστικής επικοινωνίας. Η επικοινωνία που αναπτύσσεται στο περιβάλλον του Facebook χαρακτηρίζεται ως «σχολιασμός» και «συμπλήρωμα της εκτός δικτύου επικοινωνίας». Επίσης, οι σχέσεις αυτές χαρακτηρίζονται από την έλλειψη οικειότητας, εμπιστοσύνης, συναισθήματος, ψυχολογικής υποστήριξης και αμοιβαιότητας, στοιχείων τα οποία είναι απαραίτητα για τις φιλικές σχέσεις εκτός δικτύου. Το Facebook αποτελεί ένα απρόσωπο περιβάλλον, όπου η έκφραση βαθύτερων συναισθημάτων καθίσταται αδύνατη, καθώς οτιδήποτε διατυπώνεται βρίσκεται δημόσια εκτεθειμένο. Επιπλέον, η αμφιβολία μεταξύ προσώπου ή προσωπείου, δηλαδή η αμφιβολία για την πραγματική ταυτότητα των χρηστών, δεν αφήνει περιθώρια για να έρθουν δύο άνθρωποι πιο κοντά και να μπορέσουν να αναπτύξουν μια ουσιαστική, φιλική σχέση.
Μαρία Σαβράμη, Αναπαραστάσεις της φιλίας στην πραγματική και στη διαδικτυακή ζωή: Η περίπτωση του Facebook, ΕΚΠΑ, Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ.
Θέμα
Να αποδώσετε περιληπτικά, με 60-70 λέξεις, το περιεχόμενο της παραπάνω παραγράφου
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
(Θέμα:) Σχετικά με τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο facebook, η συγγραφέας (Θέση) υποστηρίζει ότι λείπουν από αυτές τα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η πραγματική φιλία. (Τεκμηρίωση/Σημαντικές πληροφορίες) Συγκεκριμένα, απουσιάζουν από αυτό η ουσιαστική επικοινωνία, η οικειότητα, η εμπιστοσύνη, οι ψυχικοί δεσμοί των χρηστών και η αμοιβαιότητα. Στις ελλείψεις αυτές προστίθενται το απρόσωπο περιβάλλον με την αδυναμία δημόσιας έκφρασης συναισθημάτων και η αμφιβολία για το διαδικτυακό προφίλ των χρηστών που προβάλλεται.
Αν έπρεπε για λόγους πύκνωσης να επιλέξουμε ανάμεσα στο θέμα ή στη θέση τι τα επιλέγαμε;
Τη θέση, γιατί με τη διατύπωση της θέσης δηλώνεται και το θέμα.
Δείτε στο προηγούμενο παράδειγμα: (Θέση και θέμα:)
Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι από τις σχέσεις στο facebook λείπουν τα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η πραγματική φιλία. Συγκεκριμένα…
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Άσκηση 1η
ΚΕΙΜΕΝΟ
Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Cherchez la femme1 σ’ έναν ανδρικό κόσμο
Το ακόλουθο συντομευμένο άρθρο της Σοφίας Μαργαρίτη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 8.3.2021 (ανάκτηση: 5.12.2021).
[...] Η αναπαραγωγή στερεοτυπικών αντιλήψεων, οι οποίες σχετίζονται με το ρόλο των γυναικών, συντελείται συνειδητά ή πολλές φορές ασυνείδητα στο οικογενειακό περιβάλλον σε ιδιαίτερα μικρή ηλικία. Ο διαχωρισμός των χρωματικών επιλογών στην ενδυμασία ή στη διακόσμηση του δωματίου, οι οικιακές εργασίες και οι επιλογές των εξωσχολικών δραστηριοτήτων υποβάλλουν προκαθορισμένες επιλογές φύλου, όπως και η επιλογή παιχνιδιών που σχετίζονται κυρίως με τη μητρότητα, τις οικιακές εργασίες και την ανατροφή παιδιών, μεταδίδοντας την αντίληψη ότι οι γυναίκες είναι γεννημένες για επαναλαμβανόμενες ήπιας δραστηριότητας εργασίες οικιακού και ενδοοικογενειακού χαρακτήρα.
Στη συνέχεια, προωθείται στο υποσυνείδητο των έφηβων κοριτσιών η μίμηση προτύπων ομορφιάς, όπως αυτά προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης και το διαδίκτυο, με καταστροφικές συνέπειες στην υγεία τους, κυρίως όμως στον ψυχισμό τους με τη διαμόρφωση αρνητικής αυτοεικόνας. Το υλιστικό πρότυπο ζωής καλλιεργεί τη μίμηση μοντέλων με συγκεκριμένες αναλογίες καθιστώντας τη νέα γυναίκα το κυριότερο θύμα της διαφήμισης και της βιομηχανίας παραγωγής ειδών καλλωπισμού.
[...] Στην επαγγελματική τους ζωή οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο από τις κρίσεις, βιώνοντας την ανεργία, την υποαπασχόληση και την ετεροαπασχόληση με ελαστικές σχέσεις εργασίας. […]
ΘΕΜΑ Α
Να αποδώσετε συνοπτικά, σε 50-60 λέξεις, τις στερεοτυπικές αντιλήψεις σχετικά με τον ρόλο των γυναικών, που αναπαράγονται, σύμφωνα με τη συντάκτρια του Κειμένου, κατά την παιδική ηλικία.
Μονάδες 20
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Η αρθρογράφος, αναφερόμενη στο θέμα (ή σχετικά με το θέμα) των στερεοτυπικών αντιλήψεων (θέμα), υποστηρίζει ότι αυτές αναπαράγονται από την παιδική κιόλας ηλικία (θέση). Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι με την επιλογή των χρωμάτων, των εργασιών στο σπίτι, των δραστηριοτήτων κατά τον ελεύθερο χρόνο και των παιχνιδιών μεταδίδεται η αντίληψη ότι οι γυναίκες είναι προορισμένες από τη φύση τους για ελαφριές και οικογενειακού χαρακτήρα δουλειές (τεκμηρίωση/σημαντικές πληροφορίες).
Μόνο με θέση: Η αρθρογράφος υποστηρίζει ότι οι στερεοτυπικές αντιλήψεις αναπαράγονται από την παιδική κιόλας ηλικία. Συγκεκριμένα…
Άσκηση 2η
ΚΕΙΜΕΝΟ
Ένας νέος «γραμματισμός» που θα υπηρετεί τον άνθρωπο
Από τον Μιχαήλ Ε. Σφακιανάκη, καθηγητή Εφαρμογών Πληροφορικής και Στατιστικής στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Το Βήμα, The Key Issue, 2026 (αποσπάσματα).
Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) έχει εισβάλει με ταχύτατους ρυθμούς στη ζωή μας, τοποθετώντας μας στο κατώφλι μιας νέας βιομηχανικής επανάστασης. Οι μηχανές παύουν να είναι απλά εργαλεία παραγωγής και εξελίσσονται σε οντότητες με «ανθρώπινες» ιδιότητες. […]
Όμως, παρά την τεχνολογική πρόοδο, ο κύριος πυλώνας της εκπαίδευσης παραμένει ο δάσκαλος. Η ζωντανή εικόνα του παιδαγωγού προκαλεί έναν δημιουργικό συντονισμό που καμιά μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Μόνο ο άνθρωπος-εκπαιδευτικός μπορεί να αντιληφθεί τη συναισθηματική αντίδραση του μαθητή και να προσαρμόσει τη διδασκαλία του με ενσυναίσθηση. Η δύναμη της ανθρώπινης γλώσσας και η παραστατική φιγούρα του δασκάλου είναι ασύγκριτες. […]
Θέμα Α
Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 40-50 λέξεων όσα υποστηρίζει ο συγγραφέας του Κειμένου για τον δάσκαλο.
Μονάδες 20
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Θέμα Α
Α1. Ο συγγραφέας (θέμα:) αναφερόμενος στον δάσκαλο (ή για τον δάσκαλο) υποστηρίζει ότι (θέση:) είναι το βασικό στήριγμα της εκπαίδευσης, μοναδικός και αναντικατάστατος. Αποδίδει τον αναντικατάστατο ρόλο του, (τεκμηρίωσή της:) σε αντίθεση με τη μηχανή, στη ζωντανή παρουσία του, στην ομιλία του, στην ενσυναισθητική παιδαγωγική σχέση του με τον μαθητή και στην προσαρμοστικότητά του.
Μόνο με τη θέση: Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο δάσκαλος είναι το βασικό στήριγμα της εκπαίδευσης, μοναδικός και αναντικατάστατος.
(Το υποκείμενο δηλώνει το θέμα, δηλαδή αυτό για το οποίο γίνεται λόγος.)
Άσκηση 3η
Παγκοσμιοποίηση και μύθοι
Το κείμενο αποτελεί άρθρο του Γιώργου Μπήτρου και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 18.3.2001 (διασκευή).
Τη σημερινή εποχή οι δυνάμεις που προωθούν το άνοιγμα των οικονομιών και των κοινωνιών στο διεθνές εμπόριο και στις άλλες πολυσχιδείς ανταλλαγές είναι πανίσχυρες. Ευτυχώς όχι γιατί βασίζονται στα όπλα και στη βία, αλλά γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι σε κάθε γωνιά του πλανήτη αντιλαμβάνονται ότι το ισοζύγιο των ωφελειών και των αρνητικών επιπτώσεων που προκύπτουν είναι σε μέσους όρους θετικό, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Παράλληλα, όμως, παρατηρείται ένα διογκούμενο κύμα διαμαρτυρόμενων πολιτών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και εξέχοντες εκπρόσωποι της διανόησης, της πολιτικής, της θρησκείας και του πολιτισμού. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ αρχικά οι αντιδράσεις προέρχονταν από κάποιες περιθωριακές ομάδες που αντιτίθενται βασικά στο σύστημα της ελεύθερης οικονομίας και κοινωνίας, σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει και πρέπει να δούμε μήπως μέσα από την αρνητική κριτική αναδεικνύονται και προβλήματα, τα οποία χρειάζεται να αντιμετωπιστούν.
Μια κριτική κατά της παγκοσμιοποίησης είναι ότι προάγει την εξαφάνιση της διαφορετικότητας των λαών. Πιο συγκεκριμένα, οι διαμαρτυρόμενοι ισχυρίζονται ότι μέσα σε ένα διεθνοποιημένο περιβάλλον, στο οποίο θα κυριαρχούν τα αγοραία αγαθά και οι υπηρεσίες, δεν θα υπάρχει χώρος για την καλλιέργεια και την ανάπτυξη των χαρακτηριστικών εκείνων που κάνουν τον κάθε λαό μοναδικό. Συνεπώς, συμπεραίνουν, οι παραδόσεις μας, η θρησκεία μας και η κουλτούρα μας κινδυνεύουν με ισοπέδωση και αφανισμό.
Ωστόσο, η παγκοσμιοποίηση δεν άρχισε χθες. Ξεκινά από την αρχή της Ιστορίας. Στο διάβα της άλλους λαούς και πολιτισμούς τούς ανέδειξε και άλλους τούς εξαφάνισε. Οι Βαβυλώνιοι, οι Ασσύριοι και οι Φοίνικες, π.χ., εξαφανίστηκαν μαζί με τους πολιτισμούς τους. Αλλά εμείς οι Έλληνες συνεχίζουμε τη μακραίωνη πορεία μας. Με βάση αυτή τη διαπίστωση αδυνατώ να δεχθώ, άνευ κάποιας στοιχειώδους απόδειξης, ότι τα χαρακτηριστικά της μοναδικότητάς μας ως λαού κινδυνεύουν τώρα από την επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης.
Στο σημείο αυτό κάποιος είναι πιθανόν να αντιτείνει ότι, επειδή τα πολιτισμικά αγαθά, για τα οποία μιλάμε, θα ανοιχθούν στον διεθνή ανταγωνισμό, είναι πιθανόν να «χάσουν μερίδιο», ακόμη και στις προτιμήσεις ημών των ιδίων. Αυτό το ενδεχόμενο υπάρχει. Τι θα συμβεί, όμως, τελικά δεν μπορούμε να το προβλέψουμε, γιατί το αποτέλεσμα εξαρτάται από την ετοιμότητά μας να τα υποστηρίζουμε στο εσωτερικό και να τα προβάλλουμε στο εξωτερικό ως «σήμα κατατεθέν» της κληρονομιάς μας.
Προσωπικά εκτιμώ ότι τα πολιτισμικά μας αγαθά έχουν εξαιρετική ποιότητα και με λίγη φροντίδα μπορούν να «κερδίσουν μερίδιο» διεθνώς. Αλλά, αν αμφιβάλλουμε για την ανθεκτικότητά τους στον ανταγωνισμό, τότε ο κίνδυνος να μας συμβεί αυτό που απευχόμαστε μεγαλώνει, γιατί μπαίνει σε λειτουργία ο μηχανισμός που οι οικονομολόγοι αποκαλούν αυτο-επαληθευόμενη προφητεία. Γι’ αυτό, το βάρος της απόδειξης ότι υπάρχει κίνδυνος να αποξενωθούμε οικειοθελώς από τα πολιτισμικά μας αγαθά πέφτει σε όσους το ισχυρίζονται.
Θέμα Α
Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά, με 70-80 λέξεις, τα επιχειρήματα με τα οποία ο αρθρογράφος αντικρούει τον ισχυρισμό ότι εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης πολιτιστικά μας αγαθά κινδυνεύουν με ισοπέδωση και αφανισμό.
Μονάδες 20
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Στον ισχυρισμό ότι εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης πολιτιστικά μας αγαθά κινδυνεύουν με εξαφάνιση ο συγγραφέας αντιτείνει ότι αυτός είναι αναπόδεικτος1 και ότι, παρά την εξαφάνιση άλλων λαών, εμείς συνεχίζουμε τη μακραίωνη ιστορική μας διαδρομή2. Υποστηρίζει ότι η ύπαρξη και η απήχηση των πολιτιστικών μας αγαθών, στο εσωτερικό και διεθνώς, εξαρτώνται από εμάς τους ίδιους3. Υπογραμμίζει ότι τα πολιτιστικά μας αγαθά είναι ποιοτικά και ανθεκτικά στον ανταγωνισμό4, και ο κίνδυνος να αποξενωθούμε από αυτά είναι η δυσπιστία ορισμένων στην αντοχή τους5.
Καλή επιτυχία στους στόχους σας!
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου